In de Buurttuin van Bennebroek komen biodiversiteit, natuuronderwijs en sociale verbinding samen

“Een aardbei proeven die je zelf hebt zien groeien, dát blijft hangen,” zegt Hilda. En dat is precies één van de dingen die de Buurttuin in Bennebroek zo waardevol maakt. De tuin, verscholen achter de bibliotheek en naast de Franciscusschool, is een plek waar kinderen ontdekken hoe groenten groeien, vrijwilligers werken aan biodiversiteit en buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten tussen bloemen en picknicktafels. De Buurttuin bestaat dit jaar tien jaar en draait grotendeels op inwoners uit het dorp.

Het is warm in de tuin. Kinderen spelen op het schoolplein van de Franciscusschool terwijl hommels tussen de bloemen bewegen. Klaprozen staan fel in bloei. Langs de randen staan picknicktafels en verspreid door de tuin hangen bijenhotels. Dorpscoördinator Bianca Stam en vrijwilliger Hilda Brunt vertellen over de waarde van de plek: natuur, educatie en verbinding; voor en door de buurt.

Een groene plek midden in het dorpsleven

Bianca is dorpscoördinator voor Bennebroek en Vogelenzang vanuit STERK Bloemendaal Heemstede* (voorheen Welzijn Bloemendaal). “Ik ben als een spin in het web van buurtinitiatieven,” vertelt ze. “Ik zorg voor verbinding, samenwerking en het ondersteunen van inwonersinitiatieven.” Vanuit die rol is ze betrokken bij uiteenlopende projecten in het dorp, zoals Het Lokaal, Burendag en gezamenlijke eetmomenten (met oogst uit de tuin). Voor de Buurttuin regelt ze vooral de organisatie, communicatie en het werven van vrijwilligers, maar bijvoorbeeld ook subsidieaanvragen voor materialen. “Het is meer dan een tuin. Het is echt een plek waar inwoners uit het dorp elkaar kunnen ontmoeten.”

Vrijwilliger Hilda kwam via haar werk bij de Hartekamp Groep in contact met de tuin. “Toen ik daar werkte liet ik bewoners zo veel mogelijk kennismaken met de natuur tijdens wandelingen: ruiken aan daslook, voelen aan kleefkruid of blazen tegen paardenbloemenpluis,” vertelt ze. “Soms deden we zelfs de schoenen en sokken uit om gras onder de voeten te voelen. Dat was voor sommigen best een drempel, maar uiteindelijk genoten ze altijd van het buiten zijn.” Toen een aantal bewoners mee wilden helpen in de Buurttuin ging Hilda mee. Het project met de Hartekampgroep stopte, maar Hilda bleef actief in de tuin, nu al zo’n 5 jaar.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Kinderen kunnen hier ontdekken en beleven

Voor Hilda zit de waarde van de Buurttuin vooral in het ervaren van de natuur. “Kinderen weten soms nauwelijks meer hoe iets groeit. Hier komen ze weer in contact met de natuur, dat vind ik toch wel het mooiste eraan,” zegt ze. In de tuinateliers leren kinderen zaaien, oogsten en onkruid herkennen, maar vooral ook zelf ontdekken. “Een aardbei proeven die ze zelf hebben zien groeien, of even kijken naar een hommel.”
Het tuinatelier van Trudy, vrijwilliger en leerkracht op de Franciscusschool, is daarin een belangrijk onderdeel van het onderwijs. Ook de kinderopvang van Op Stoom gebruikt de tuin. “Trudy heeft veel kennis en ideeën. Zij heeft ook een grote rol gespeeld in hoe de tuin nu is ingericht en wordt gebruikt,” vult Hilda aan.

Een verrijking voor mens én dier

De Buurttuin wordt biologisch onderhouden. “Er worden geen bestrijdingsmiddelen gebruikt, ook geen slakken gif” zegt Hilda. Het is niet overal even strak, er zijn ook rommelhoekjes. “Uitgebloeide zonnebloemen laten we staan voor vogels. En soms laten we dingen staan die anderen onkruid noemen, omdat insecten erop afkomen.” Ook in haar eigen tuin doet ze dit. “Je gaat vanzelf op zoek naar planten waar veel bijen op afkomen. Soms ontdek ik een plant vol insecten en dan denk ik: daar wil ik meer van.”

Er is dus geen strak plan, maar wel een richting. Naast de tuin wordt gewerkt aan biodiversiteit in de omgeving. Zo verzamelt een vrijwilliger zaden uit onder andere de Buurttuin, die via de bibliotheek beschikbaar zijn voor inwoners. Die kunnen thuis ook aan de slag met planten die aantrekkelijk zijn voor insecten en andere dieren.

Bianca vertelt dat ook de gemeente bijdraagt: “In de gevel van de gymzaal zijn vleermuiskasten geplaatst. Dat vonden de vrijwilligers een mooie aanvulling. Er zijn ook bijenhotels en sinds kort een wormenhotel dat we van een buurman kregen.”

Een plek waar de buurt elkaar kan ontmoeten

“Het draait niet alleen om tuinieren,” zegt Bianca. “Het onderhoud van de tuin is juist een manier waarop mensen elkaar ontmoeten en in contact komen. Het kan ook eenzaamheid tegengaan.” De tuin wordt onderhouden door een vaste groep van 7 vrijwilligers uit Bennebroek en omgeving. “Elk jaar begint het seizoen met NLdoet. Dan maken we de tuin samen klaar,” zegt Bianca. “Dat is ook meteen een manier om nieuwe vrijwilligers te werven.”

Door het jaar heen zijn er tuinavonden, dan werkt de groep in de tuin. (De agenda hangt altijd op de kas in de tuin.) Ook zijn er momenten waarop samen wordt gegeten of gebarbecued. “Het is een heel sociale groep,” zegt Bianca. “En iedereen is welkom om aan te sluiten.” “En het werkt. We hebben nu iemand die bezig is met inburgering en interesse heeft in tuinieren,” vertelt ze. “Zo leer je elkaar kennen en oefen je ook de taal.”

“We werken hard maar er is ook zeker ruimte voor gezelligheid en een kopje koffie of thee,” vertelt Hilda. “Er zat hier elke week een Oekrainse vrouw op leeftijd. Ze sprak geen Nederlands en geen Engels sprak, en ik geen Oekraïens. Maar toch zocht ze ons steeds op.”

Iedereen is er welkom

Veel inwoners weten niet dat de tuin er is. “Mensen lopen er wel doorheen op weg naar de bibliotheek, of zitten hier even op een bankje,” zegt Bianca. “Maar het mag nog meer bekend worden.” De plek is vrij toegankelijk en geschikt voor iedereen. “Dit is ook een fijne stop tijdens een wandeling,” zegt ze. “Er is ruimte voor kinderwagens, en het is toegankelijk voor rolstoelen en rollators. Neem zelf iets te drinken mee en je zit hier heerlijk in de zon of schaduw.”

Ook worden er activiteiten georganiseerd om meer mensen te bereiken, zoals Gluren bij de Buren. “Dan is er muziek of een optreden in de tuin,” vertelt Hilda. “Dat zouden we vaker willen doen.” Via de bibliotheek worden inwoners soms gewezen op de tuin als plek om even te zitten of langs te lopen. 
De vrijwilligers zouden graag zien dat meer mensen zich aansluiten. “Ook als je niet van tuinieren houdt, kun je helpen,” zegt Hilda. “Er zijn altijd andere klusjes.” Zo is de mozaïekbank in de tuin opnieuw gemaakt door Hilda en medevrijwilliger Laura van der Voorn. “Ik had het nog nooit gedaan, maar probeerde het gewoon. En doordat we dágenlang samen steentjes plakten in de zon hebben we er een vriendschap aan over gehouden,” vertelt Hilda blij.

Dit jaar bestaat de Buurttuin tien jaar. In die periode groeide de plek uit van een lokaal initiatief tot een vaste ontmoetingsplek voor vrijwilligers, kinderen, buurtbewoners en organisaties in Bennebroek. Komt u ook een keertje op bezoek?

* Meer informatie over lokale initiatieven vindt u op de website van STERK(Verwijst naar een externe website). Heeft u een hulpvraag of een idee voor een leuk initiatief? Dan kunt u contact opnemen met Bianca Stam via 0613354365.